Khởi hành ngang dốc: Cách làm đúng cho xe số sàn, số tự động

Khởi hành ngang dốc là thao tác đưa chiếc xe đang dừng giữa đoạn đường dốc lăn bánh trở lại mà không bị trôi lùi. Đây là tình huống tài xế Việt Nam gặp hằng ngày: dừng đèn đỏ trên cầu vượt, xếp hàng ở dốc hầm chung cư, hay leo dốc đê, dốc đèo. Bài viết này hướng dẫn từng bước cho cả hai loại hộp số, giải thích cơ chế của HAC dựa trên sách hướng dẫn sử dụng của các hãng xe, và chỉ ra những dấu hiệu cho thấy hệ thống đang gặp lỗi.

Khởi hành ngang dốc là gì và vì sao xe dễ bị trôi?

Khi xe dừng trên dốc, phanh là thứ duy nhất chống lại trọng lực đang kéo xe về phía sau. Lúc bạn nhấc chân khỏi phanh để chuyển sang ga, sẽ có một khoảng trống chừng một giây mà không có lực nào giữ xe. Động cơ cũng chưa kịp truyền đủ lực kéo. Chiếc xe vì thế bắt đầu trôi lùi, và trong lúc kẹt xe chỉ cần trôi vài chục centimet là đủ chạm vào đầu xe phía sau.

Hệ thống hỗ trợ khởi hành ngang dốc (HAC) là tính năng tự động giữ phanh trong thời gian ngắn sau khi người lái nhả chân phanh trên dốc. Nhờ đó, bạn có thời gian chuyển chân sang ga mà xe không bị trôi. HAC là một chức năng bổ sung của hệ thống cân bằng điện tử (ESC), dùng bộ điều áp thủy lực của ESC để duy trì áp suất ở các xi-lanh phanh bánh xe, cho tới khi động cơ tạo đủ lực kéo để leo dốc.

Mỗi hãng đặt cho tính năng này một cái tên khác nhau, nên nhiều chủ xe không biết xe mình có HAC. Ngoài HAC, bạn sẽ gặp các tên HSA (Hill Start Assist) và HHC (Hill Hold Control), về cơ bản đều cùng một chức năng. Mazda gọi tính năng này là HLA (Hill Launch Assist). Trên tài liệu của nhiều hãng châu Âu, tính năng thường được ghi là Hill Start Assist hoặc Hill Hold.

>>> Bài viết liên quan:

• Cruise control là gì?
• Auto hold là gì?

Cách hệ thống khởi hành ngang dốc hoạt động

Trong lúc HAC đang làm việc, bàn đạp phanh có thể hơi cứng và rung nhẹ. Quá trình làm việc của HAC diễn ra theo bốn bước:

1. Nhận diện tình huống: Khi xe dừng hẳn và bạn đang đạp phanh, cảm biến xác định xe đang đứng trên dốc. Hệ thống cũng kiểm tra vị trí cần số có khớp với hướng leo dốc hay không. HAC hỗ trợ cả khi đầu xe hướng lên dốc với số tiến, và khi đuôi xe hướng lên dốc với số R.
2. Giữ phanh: Khi bạn nhả bàn đạp phanh, bộ điều khiển ESC giữ nguyên áp suất dầu phanh, nên xe tiếp tục đứng yên dù chân bạn đã rời bàn đạp.
3. Nhả phanh theo lực kéo: Khi bạn đạp ga và động cơ tạo đủ lực kéo, hệ thống giảm dần áp suất phanh để xe lăn bánh êm.
4. Tự ngắt: Nếu bạn không đạp ga, hệ thống sẽ nhả phanh sau khoảng 2 giây. Trên một số mẫu Hyundai, thời gian này kéo dài tối đa 5 giây nếu chân ga đang được nhấn nhẹ. Khi HAC đã nhả mà xe chưa đi, xe sẽ trôi, nên bạn cần đạp phanh lại ngay.

Nhiều chủ xe Mercedes-Benz, BMW hay Land Rover nghĩ rằng hệ thống hỗ trợ khởi hành ngang dốc trên xe mình đã hỏng. Trên thực tế, hệ thống thường chỉ chưa đủ điều kiện để kích hoạt. Tổng hợp từ sách hướng dẫn sử dụng của các hãng, hệ thống sẽ không làm việc trong các trường hợp sau:

• Xe đứng trên đường bằng hoặc đang hướng xuống dốc: Hill Start Assist không kích hoạt khi xe khởi hành trên mặt đường bằng hoặc khi xuống dốc. Hệ thống chỉ hỗ trợ khi xe cần leo lên dốc, dù là tiến lên bằng số D hay lùi lên dốc bằng số R.
• Cần số đang ở N: Mercedes-Benz liệt kê vị trí N là một trường hợp hệ thống không hoạt động. Trên Mercedes GLE đời 2020, điều kiện để hệ thống giữ xe là hộp số phải ở D hoặc R và phanh tay điện tử đã nhả.
• Phanh tay điện tử đang kéo: Khi phanh tay đã giữ xe, Hill Start Assist không can thiệp thêm.
• Hệ thống cân bằng điện tử đang báo lỗi: Hệ thống này mang tên ESP trên Mercedes và DSC trên Land Rover, BMW. Mercedes cho biết Hill Start Assist sẽ ngừng làm việc nếu ESP gặp trục trặc. Land Rover cũng khẳng định tính năng không khả dụng khi DSC có lỗi.
• Chế độ đổ đèo HDC đang bật (Land Rover): Trên Range Rover Evoque, Hill Start Assist tạm ngừng trong lúc HDC đang điều khiển xe xuống dốc. Khi đó, hãng dùng một chức năng riêng là GRC để nhả phanh từ từ lúc xe khởi hành xuống dốc.

Cách sử dụng hệ thống khởi hành ngang dốc cho xe số sàn và xe số tự động

cách sử dụng hệ thống khởi hành ngang dốc trên xe số sàn và xe số tự động có sự khác biệt. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết để bạn có thể vận hành đúng cách.

Cách khởi hành ngang dốc xe số sàn

Trên xe số sàn, HAC hỗ trợ tài xế bằng cách giữ phanh trong khoảng 2-3 giây sau khi nhả chân phanh, giúp có đủ thời gian để chuyển từ phanh sang ga mà không lo xe bị trôi.

1. Khi xe dừng trên dốc, bạn đạp hết côn và giữ phanh chân. Sau đó vào số 1, hoặc số R nếu bạn đang lùi lên dốc.
2. Khi sẵn sàng đi, bạn nhả phanh và chuyển chân phải sang ga. Lúc này HAC đang giữ xe trong khoảng 2 giây.
3. Trong khoảng thời gian đó, bạn nhả côn đến điểm bám, đồng thời thêm ga nhẹ. Khi tiếng máy trầm xuống và đầu xe hơi nhổm lên, côn đã bắt đầu truyền lực.
4. HAC sẽ tự nhả phanh khi nhận thấy đủ lực kéo. Việc của bạn là tiếp tục nhả côn từ từ và tăng ga đều để xe leo dốc.
5. Nếu thao tác chậm và xe bắt đầu trôi, bạn nên đạp phanh lại rồi làm từ đầu, thay vì cố đạp ga mạnh để “bốc” xe lên.

Nếu xe không có HAC, tài xế có thể sử dụng phanh tay để hỗ trợ bằng cách:

1. Khi dừng trên dốc, bạn kéo phanh tay, đạp hết côn và vào số 1. Lúc này bạn có thể nhả phanh chân vì phanh tay đã giữ xe.
2. Bạn nhả côn thật từ từ đến điểm bám. Dấu hiệu nhận biết là thân xe rung nhẹ, vòng tua tụt xuống một chút và đầu xe hơi nhổm lên.
3. Bạn giữ chân côn ở vị trí đó, thêm ga nhẹ, rồi hạ phanh tay.
4. Khi xe bắt đầu tiến lên, bạn tiếp tục nhả hết côn và tăng ga đều.

Nếu xe dùng phanh tay điện tử, nhiều mẫu sẽ tự nhả phanh khi bạn đạp ga và đã thắt dây an toàn. Điều kiện cụ thể khác nhau giữa các hãng, nên bạn hãy kiểm tra sách hướng dẫn của xe mình.

Cách khởi hành ngang dốc xe số tự động

Như đã nói ở trên, xe số tự động có lực “bò” ở số D, nên việc khởi hành trên dốc thoải khá nhẹ nhàng. Tuy vậy, khi gặp dốc đứng hoặc xe chở nặng, lực bò không đủ giữ xe, và bạn cần áp dụng đúng cách dưới đây.

Khi xe có HAC:

1. Khi dừng trên dốc, bạn để cần số ở D, hoặc ở R nếu đang lùi lên dốc, và giữ phanh chân.
2. Khi muốn đi, bạn nhả phanh và chuyển chân sang ga. HAC sẽ giữ xe trong lúc bạn chuyển chân.
3. Bạn đạp ga dứt khoát nhưng vừa phải. Hệ thống sẽ nhả phanh dần khi xe đủ lực kéo.
4. Khi xe đã đi ổn định, bạn duy trì ga đều để leo hết dốc.

Khi xe không có HAC: Trên dốc thoải, bạn chỉ cần chuyển chân thật nhanh từ phanh sang ga, vì lực bò của hộp số sẽ giữ xe trong khoảnh khắc đó. Trên dốc đứng như dốc hầm chung cư, dốc đê hay dốc đèo, bạn nên kéo phanh tay khi dừng. Khi muốn đi, bạn đặt chân lên ga cho xe có lực kéo rồi mới hạ phanh tay.

Khi xe có Auto Hold: Nếu xe có Auto Hold, bạn chỉ cần bật tính năng này trước. Khi dừng hẳn, xe sẽ đứng yên dù bạn đã nhả phanh, và chỉ nhả khi bạn đạp ga. Đây là cách thoải mái nhất khi phải dừng lâu trên cầu vượt lúc kẹt xe.

HAC khác gì Auto Hold, phanh tay điện tử và HDC?

Bốn tính năng này đều liên quan đến việc giữ xe hoặc kiểm soát phanh, nên rất hay bị nhầm lẫn với nhau. Bảng dưới đây giúp bạn phân biệt nhanh.

Điểm khác biệt quan trọng nhất là HAC chỉ hỗ trợ trong vài giây lúc khởi hành, còn Auto Hold giữ xe cho đến khi bạn đạp ga. Nếu bạn đã quen Auto Hold rồi lái một chiếc xe chỉ có HAC, hãy nhớ rằng xe sẽ trôi sau khoảng 2 giây nếu bạn không đạp ga.

>>> Bài viết liên quan: Khám phá xu hướng công nghệ xe tự lái

Hệ thống khởi hành ngang dốc là một công nghệ an toàn quan trọng, giúp tài xế kiểm soát xe dễ dàng hơn khi dừng và khởi hành trên đường dốc. Dù bạn lái xe số sàn hay số tự động, hiểu rõ cách sử dụng hệ thống này sẽ giúp bạn tránh được nhiều rủi ro khi lái xe.

Ngoài ra nếu khách hàng cần kiểm tra, thay thế hoặc mua phụ tùng ô tô giá tốt có thể liên hệ với Phụ Tùng Đức Anh qua số 0979722210 để được nhân viên hỗ trợ nhanh chóng.