Mẹo lái xe ô tô: 20 khẩu quyết dễ nhớ cho người mới lái

Mẹo lái xe ô tô hữu ích nhất với người mới là những khẩu quyết ngắn, nhớ được ngay khi cầm lái. Ví dụ: phanh hay ga chỉ dùng một chân, giữ khoảng cách 3 giây, gặp dốc đốc số nhỏ, lội nước theo sau. Phụ Tùng Đức Anh tổng hợp hơn 20 mẹo, chia theo 4 nhóm tình huống. Bài cũng có các quy định giao thông mới nhất và những thói quen giúp xe bền, đỡ tốn chi phí sửa chữa.

Mẹo lái xe ô tô cơ bản: chỉnh tư thế, chân ga và chân phanh

Phần lớn lỗi của người mới lái xảy ra trong vài giây đầu của một tình huống bất ngờ. Đó có thể là đạp nhầm chân, phanh không đủ lực, hoặc ngồi sai tư thế nên không với tới bàn đạp.

Mẹo 1: Chỉnh ghế, vô lăng và gương trước khi nổ máy

Ngồi đúng tư thế giúp bạn đạp phanh đủ lực, đánh lái chính xác và đỡ mỏi khi lái lâu. Trước mỗi lần lái, nhất là khi dùng chung xe với người khác, hãy kiểm tra:

• Ghế lái: đạp hết hành trình chân phanh (và chân côn với xe số sàn) mà đầu gối vẫn hơi chùng, không phải rướn người. Lưng tựa sát ghế. Khi duỗi thẳng tay, cổ tay chạm được đỉnh vô lăng.
• Tựa đầu: mép trên tựa đầu cao ít nhất ngang đỉnh tai, và càng sát sau đầu càng tốt. Như vậy cổ đỡ bị chấn thương khi xe bị đâm từ phía sau.
• Vô lăng: cầm ở vị trí 9 giờ và 3 giờ, khuỷu tay hơi cong, vô lăng không che bảng đồng hồ.
• Gương chiếu hậu:
  • Gương trong nhìn thấy trọn kính hậu.
  • Gương hai bên chỉnh sao cho thân xe chiếm khoảng 1/4 mép trong gương và đường chân trời nằm giữa gương. Cách chỉnh này giúp thu hẹp điểm mù hai bên.

Trước khi lăn bánh, hãy dành vài phút tìm vị trí công tắc đèn, xi nhan, gạt mưa, sấy kính và các đèn cảnh báo trên bảng đồng hồ.

Làm quen với các thao tác trên xe để lái xe mượt mà

Mẹo 2: Phanh hay ga chỉ dùng một chân phải

Với xe số tự động, chân trái để yên trên chỗ để chân, chỉ dùng chân phải cho cả ga và phanh. Lái bằng hai chân là nguyên nhân phổ biến của tình huống vừa đạp ga vừa đạp phanh, hoặc dồn lực cả hai chân khi hoảng.

Hãy đặt gót chân phải cố định ở khoảng giữa hai bàn đạp, chỉ xoay mũi chân sang trái hoặc phải. Cách này giúp chuyển chân nhanh và chân không bị trượt khỏi bàn đạp.

Với xe số sàn, chân trái chỉ dùng cho côn. Đạp côn xong thì rút chân về chỗ để chân.

Mẹo 3: “Đạp phanh bỏ ga, đạp ga bỏ phanh”

Đây là câu đầu tiên thầy dạy lái nào cũng nhắc: chân đã ở phanh thì không còn ở ga, và ngược lại. Khi gặp tình huống bất ngờ, phản xạ đúng là nhấc chân khỏi ga trước rồi mới đặt sang phanh.

Bạn có thể tập ở bãi vắng: chạy 20–30 km/h, người ngồi cạnh hô “dừng” vào bất kỳ lúc nào, bạn chuyển chân sang phanh thật dứt khoát. Lặp lại đến khi chân tự di chuyển đúng mà không cần nhìn xuống.

Mẹo 4: “Có ABS đạp lì, không ABS nhấp nhả”

Hầu hết xe đời mới có ABS (hệ thống chống bó cứng phanh). Với xe có ABS, khi phanh gấp hãy đạp mạnh và giữ nguyên chân phanh.

Lúc đó bàn đạp sẽ rung và có tiếng lạch cạch. Đây là ABS đang làm việc: nó chống bó cứng bánh để bạn vẫn đánh lái tránh được vật cản trong lúc phanh. Đừng nhả chân vì tưởng phanh hỏng.

Với xe đời cũ không có ABS, khi phanh gấp hãy nhấp và nhả phanh liên tục để bánh không bị khoá cứng và trượt dài.

Nhiều xe còn có hệ thống cân bằng điện tử ESC (tuỳ hãng gọi là ESP, VSC, VSA…). Khi xe có dấu hiệu trượt ngang lúc vào cua trên đường ướt, ESC sẽ tự phanh từng bánh và giảm công suất động cơ.

Nếu đèn báo ESC nhấp nháy trên bảng đồng hồ, nghĩa là bạn đang chạy quá nhanh so với độ bám của mặt đường. Hãy nhả ga từ từ.

Mẹo 5: Xe số sàn: “lên số lấy đà, về số bù ga”

Lên số lấy đà: tăng ga cho xe đủ đà rồi mới đạp côn lên số. Với máy xăng phổ thông, vòng tua thường khoảng 2.000–2.500 vòng/phút. Lên số khi xe chưa đủ đà sẽ khiến xe rung giật và dễ chết máy.

Về số bù ga: khi về số thấp, nhấp nhẹ ga trong lúc đạp côn để vòng tua khớp với số mới. Làm vậy xe không bị giật, còn côn và hộp số cũng đỡ mòn.

Khi tắc đường, hãy giữ xe đứng yên bằng phanh, đừng giữ bằng nửa côn lâu.

Kinh nghiệm quan sát, giữ khoảng cách và chuyển làn an toàn

Ô tô không luồn lách được như xe máy. Vì vậy người lái phải nhìn sớm và luôn chừa khoảng trống quanh xe.

Các mẹo trong phần này giúp bạn luôn có “đường thoát” trước khi tình huống xảy ra, thay vì phải phanh gấp hay đánh lái giật.

Mẹo 6: Quy tắc 3 giây và khoảng cách theo luật

Cách ước lượng nhanh như sau:

1. Chọn một mốc cố định bên đường, như cột điện hay biển báo.
2. Khi đuôi xe phía trước vừa đi qua mốc, bắt đầu đếm “một nghìn lẻ một, một nghìn lẻ hai, một nghìn lẻ ba”.
3. Nếu đầu xe bạn tới mốc trước khi đếm xong, bạn đang bám quá sát.

Khi trời mưa, đường trơn hoặc đi sau xe tải, hãy tăng lên 4–5 giây.

Ngoài cách ước lượng này, Thông tư 38/2024/TT-BGTVT quy định khoảng cách an toàn tối thiểu khi mặt đường khô ráo:

• Ở tốc độ 60 km/h: 35 m
• Trên 60 đến 80 km/h: 55 m
• Trên 80 đến 100 km/h: 70 m
• Trên 100 đến 120 km/h: 100 m

Khi chạy dưới 60 km/h, người lái tự giữ khoảng cách phù hợp với mật độ xe. Khi mưa, sương mù, đường trơn hoặc đèo dốc, phải giữ xa hơn các mức trên. Trên cao tốc, hãy dùng các biển và vạch kiểm tra cự ly (nếu tuyến đường có) để ước lượng cho chính xác.

Mẹo 7: Nhìn xa 12–15 giây phía trước

Người mới thường chỉ nhìn đuôi xe ngay trước mặt. Hãy đưa mắt ra xa, tới đoạn đường xe sẽ đi trong 12–15 giây tới (trong phố thường là ngã tư kế tiếp), rồi mới quét mắt lại gần.

Nhìn xa giúp bạn thấy sớm đèn phanh của cả dòng xe, người đi bộ chuẩn bị sang đường, hay xe máy sắp tạt đầu. Nhờ đó bạn nhả ga từ sớm thay vì phải phanh gấp.

Hãy kết hợp liếc gương chiếu hậu sau mỗi 5–10 giây để lúc nào cũng biết phía sau đang có xe gì.

Mẹo 8: “Gương, xi nhan, ngoái đầu” rồi mới chuyển làn

Thứ tự đúng khi chuyển làn hoặc rẽ:

1. Nhìn gương trong.
2. Nhìn gương bên phía muốn chuyển sang.
3. Bật xi nhan trước ít nhất 3 giây.
4. Liếc nhanh qua vai để kiểm tra điểm mù.
5. Đánh lái nhẹ và dứt khoát.

Điểm mù hai bên hông xe đủ rộng để che khuất một chiếc xe máy, vì vậy không được bỏ bước ngoái đầu. Nếu xe có cảnh báo điểm mù, hãy coi đó là lớp hỗ trợ, không thay cho việc tự quan sát.

Mẹo 9: “Ba xanh thì bỏ, ba đỏ thì chuẩn bị”

Khi tới gần ngã tư mà đèn xanh chỉ còn khoảng 3 giây, đừng tăng ga cố vượt. Hãy giảm tốc và dừng trước vạch.

Ngược lại, khi đèn đỏ còn khoảng 3 giây, hãy chuẩn bị: chân đặt sẵn trên phanh, cài số (với xe số sàn), quan sát hai bên. Chỉ lăn bánh khi đèn đã chuyển xanh và ngã tư đã thông, vì ở hướng ngang luôn có xe cố vượt đèn vàng.

Đèn vàng không phải tín hiệu “đi nhanh lên”. Theo luật, gặp đèn vàng phải dừng trước vạch dừng, trừ khi xe đã đi quá vạch thì được đi tiếp.

Mẹo 10: Tránh điểm mù xe tải, giữ khoảng cách với xe máy

Với xe tải: nếu bạn không nhìn thấy gương chiếu hậu của xe tải, tài xế xe tải cũng không nhìn thấy bạn.

• Đừng chạy song song lâu bên hông hoặc bám sát đuôi xe container.
• Khi vượt, hãy vượt dứt khoát bên trái.
• Chỉ quay lại làn khi đã thấy trọn đầu xe tải trong gương trong.

Với xe máy:

• Giữ khoảng trống bên hông ít nhất bằng một thân xe máy.
• Giảm tốc khi có xe máy chạy song song ở chỗ rẽ, vì họ có thể đổi hướng bất ngờ.
• Không bấm còi dồn dập để “doạ”. Việc này chỉ khiến người đi xe máy giật mình và dễ mất lái.

Mẹo lái xe ô tô qua cua, đèo dốc, đường ngập và ban đêm

Đây là những tình huống tài mới hay lúng túng nhất. Đây cũng là lúc xe chịu tải nặng nhất: phanh nóng khi đổ đèo, động cơ có thể hút nước khi lội ngập, lốp mất độ bám trên đường ướt.

Làm đúng các mẹo dưới đây vừa giữ an toàn cho người, vừa giảm hư hỏng cho xe.

Mẹo 11: “Vào cua không đua tốc”: chậm vào, nhanh ra

Hãy giảm tốc từ khi xe còn đi thẳng, trước lúc đánh lái vào cua. Trong cua, giữ ga đều, không phanh gấp, không đánh lái giật. Khi đã nhìn thấy lối ra mới tăng ga nhẹ.

Phanh mạnh giữa cua làm tải dồn lên bánh trước, xe dễ văng đuôi hoặc trượt thẳng ra ngoài.

Ở đường đèo hai chiều, luôn giữ xe trong làn của mình, không ôm cua lấn tim đường. Khi vào cua khuất tầm nhìn, hãy bấm còi (ban ngày) hoặc nháy đèn (ban đêm) để báo cho xe ngược chiều.

Mẹo 12: “Gặp dốc đốc số nhỏ”

Lên dốc: về số thấp trước khi xe tới chân dốc. Đừng đợi xe hụt hơi giữa dốc mới về số.

Xuống dốc dài, đổ đèo: dùng số thấp để phanh động cơ giữ tốc độ, phanh chân chỉ dùng từng nhịp ngắn.

Rà phanh liên tục trên dốc dài làm má phanh và đĩa phanh quá nhiệt, lực phanh giảm rõ rệt. Đây là nguyên nhân của nhiều vụ tai nạn khi đổ đèo.

Với xe số tự động, chọn số L, 2, S hoặc chế độ số tay (+/−) tuỳ xe. Một nguyên tắc dễ nhớ: lên dốc bằng số nào thì xuống dốc bằng số đó.

Mẹo 13: “Lội nước theo sau”, chết máy thì không đề lại

Gặp đoạn đường ngập, hãy dừng lại quan sát xe đi trước, ưu tiên để xe gầm cao đi trước. Nhìn mức nước trên bánh xe của họ để biết độ sâu và vị trí ổ gà. Nếu nước cao quá nửa bánh xe, nên tìm đường khác.

Khi lội nước:

• Đi số thấp, giữ ga đều, chạy chậm.
• Không dừng giữa chừng, để tránh sóng nước tràn vào khoang máy.
• Không bám sát xe trước, để sóng nước từ xe họ không dội lại.

Quan trọng nhất: nếu xe chết máy giữa vùng ngập, tuyệt đối không đề nổ lại. Nước đã vào buồng đốt, đề máy có thể gây thuỷ kích làm cong tay biên, hỏng động cơ, chi phí sửa rất lớn.

Hãy tắt khoá điện, bật đèn cảnh báo, đẩy xe ra chỗ cao và gọi cứu hộ. Sau khi qua đoạn ngập, rà phanh nhẹ vài lần để làm khô má phanh.

Mẹo 14: “Chó tránh đuôi, bò tránh đầu”

Chó khi băng qua đường hay quay ngược lại phía sau, nên tránh lái về phía đuôi con chó. Trâu, bò thường cứ đi thẳng về phía trước, nên tránh phía đầu con vật và vòng ra phía sau.

Dù gặp con vật nào, việc đầu tiên vẫn là nhả ga, phanh giảm tốc và bấm còi từ xa. Ở tốc độ cao, không đánh lái gấp để né con vật nhỏ. Đánh lái giật có thể làm xe lật hoặc lao sang làn ngược chiều, nguy hiểm hơn nhiều so với va chạm.

Mẹo 15: Ban đêm, trời mưa, sương mù: dùng đèn cốt, nhìn mép phải

Ban đêm:

• Trong phố có đèn đường, dùng đèn chiếu gần (đèn cốt).
• Trên đường vắng và tối mới dùng đèn chiếu xa. Chuyển về đèn cốt khi gặp xe ngược chiều hoặc khi đi sau xe khác.
• Khi bị đèn xe ngược chiều làm chói, hướng mắt về vạch sơn mép đường bên phải và giảm tốc, không nhìn thẳng vào nguồn sáng.
• Xem cách bật đúng loại đèn trong bài cách bật đèn pha xe ô tô.

Trời mưa:

• Giảm tốc, tăng khoảng cách lên 4–5 giây.
• Bật đèn cốt để xe khác thấy bạn, bật điều hoà và sấy kính để chống mờ.
• Khi chạy nhanh qua vũng nước mà vô lăng bỗng nhẹ bẫng (hiện tượng trượt nước), hãy nhả ga từ từ, giữ thẳng lái, không phanh gấp. Lốp càng mòn thì hiện tượng này xảy ra ở tốc độ càng thấp.
• Nếu xe bị nước mưa lọt vào khoang, xem cách xử lý trong bài xe ô tô bị nước mưa vào.

Sương mù:

• Dùng đèn cốt kết hợp đèn sương mù (nếu có).
• Không dùng đèn chiếu xa, vì ánh sáng phản xạ lại sẽ làm loá mắt.
• Không bật đèn khẩn cấp khi xe vẫn đang chạy, vì xe sau sẽ không phân biệt được lúc bạn xi nhan chuyển hướng.

Đường dài:

• Nghỉ 15–20 phút sau khoảng mỗi 2 giờ lái.
• Khi ngáp liên tục hoặc mỏi mắt, hãy vào trạm dừng nghỉ chợp mắt 15–20 phút. Cà phê chỉ giúp tỉnh t

  

  Chú ý quan sát khi lái xe vào ban đêm tạm thời.

Cách lùi xe, đỗ xe và quay đầu xe ô tô cho người mới

Va quẹt khi lùi và đỗ xe hiếm khi gây thương vong, nhưng là loại hư hỏng tài mới gặp nhiều nhất: xước cản, vỡ đèn hậu, xước mâm vì cạ lề.

Các mẹo dưới đây giúp bạn thao tác chắc tay hơn và tránh những chi phí sửa chữa không đáng có.

Mẹo 16: “Lùi vào, tiến ra”

Khi bãi còn vắng, hãy lùi xe vào chỗ đỗ, để lúc rời đi chỉ cần tiến ra. Tiến ra có tầm nhìn tốt hơn nhiều so với lùi ra giữa dòng xe và người đi bộ.

Khi lùi, giữ xe ở tốc độ bò: xe số tự động chỉ cần nhả phanh từ từ, xe số sàn dùng nửa côn. Hãy kết hợp gương hai bên, camera lùi và ngoái đầu quan sát.

Cảm biến chỉ là công cụ hỗ trợ, vì nó có thể bỏ sót cọc sắt nhỏ hoặc trẻ em ngồi thấp sau xe. Ở chỗ hẹp, đừng ngại xuống xe kiểm tra hoặc nhờ người hướng dẫn.

Mẹo 17: Đỗ xe song song cách lề 20–30 cm, không đỗ ở chỗ cấm

Các bước đỗ song song:

1. Bật xi nhan.
2. Dừng xe song song với chiếc xe đỗ phía trước chỗ trống, cách thân xe đó khoảng 0,5–1 m.
3. Lùi chéo vào chỗ trống, rồi trả lái để bánh sau cách lề khoảng 20–30 cm.

Đừng để bánh xe tì sát hoặc cạ vào bó vỉa. Cạ lề nhiều lần làm xước mâm, phồng hông lốp và có thể làm lệch góc đặt bánh.

Luật cấm dừng, đỗ xe ở nhiều vị trí, ví dụ:

• Trên cầu, gầm cầu vượt, đoạn đường cong khuất tầm nhìn.
• Nơi đường giao nhau và trong phạm vi 5 m tính từ mép đường giao nhau.
• Điểm dừng xe buýt.
• Trước cổng và trong phạm vi 5 m hai bên cổng trụ sở cơ quan, tổ chức.
• Phần đường dành cho người đi bộ qua đường.

Mẹo 18: Đỗ xe trên dốc: cài phanh tay trước, đánh lái đúng chiều

Thứ tự đỗ xe trên dốc:

1. Đạp phanh chân, cài phanh tay (hoặc bật phanh tay điện tử).
2. Nhả nhẹ phanh chân cho xe tì lên phanh tay.
3. Với xe số tự động, sau bước này mới về P. Làm đúng thứ tự giúp trọng lượng xe không đè lên chốt khoá P của hộp số.
4. Với xe số sàn: về số 1 nếu đầu xe hướng lên dốc, về số lùi nếu đầu xe hướng xuống dốc.

Sau đó đánh lái để nếu xe có trôi thì bánh xe tì vào lề:

• Đầu xe hướng xuống dốc: đánh lái về phía lề.
• Đầu xe hướng lên dốc, có bó vỉa: đánh lái ra xa lề, để khi xe trôi lùi thì bánh trước tì vào bó vỉa.
• Đầu xe hướng lên dốc, không có bó vỉa: đánh lái về phía mép đường, để nếu xe trôi thì trôi ra khỏi lòng đường.

Mẹo 19: Mở cửa bằng tay xa cửa

Khi mở cửa bên lái, hãy dùng tay phải, tức tay ở xa cửa. Động tác này buộc thân người xoay lại, mắt tự nhìn gương và nhìn ra phía sau qua vai, nhờ đó bạn thấy xe máy, xe đạp đang lao tới.

Mở hé cửa trước, quan sát thêm một lần rồi mới mở hết.

Hãy nhắc hành khách ngồi sau làm tương tự. Nếu được, cho người ngồi sau xuống xe ở phía bên phải sát lề. Khi chở trẻ nhỏ, nên bật khoá trẻ em ở cửa sau.

Mẹo 20: Quay đầu đúng chỗ, đúng thao tác

Chỉ quay đầu ở nơi có biển cho phép, hoặc đường rộng, vắng và không có biển cấm. Luật không cho quay đầu xe ở:

• Phần đường dành cho người đi bộ qua đường.
• Trên cầu, đầu cầu, gầm cầu vượt, ngầm, trong hầm đường bộ.
• Đường cao tốc.
• Nơi đường bộ giao nhau với đường sắt.
• Đường hẹp, đường dốc, đoạn cong khuất tầm nhìn.

Thao tác quay đầu:

1. Giảm tốc, bật xi nhan trái từ xa.
2. Chuyển dần sang làn trong cùng bên trái.
3. Quan sát kỹ xe đến từ cả hai hướng.
4. Quay đầu chậm và dứt khoát.

Nếu đường hẹp, không quay được một lần, hãy quay đầu ba điểm: tiến và đánh hết lái sang trái, lùi và đánh hết lái sang phải, rồi tiến ra. Với xe số sàn.

Quy định giao thông mới người mới lái cần nhớ

Nồng độ cồn: Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cấm tuyệt đối người lái xe có nồng độ cồn. Mức phạt với người lái ô tô theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP:

• Đến 50 mg/100 ml máu (hoặc 0,25 mg/l khí thở): phạt 6–8 triệu đồng, trừ 4 điểm giấy phép lái xe.
• Trên 50 đến 80 mg: phạt 18–20 triệu đồng, trừ 10 điểm.
• Trên 80 mg: phạt 30–40 triệu đồng, tước giấy phép lái xe 22–24 tháng.

Tốc độ tối đa của ô tô con (Thông tư 38/2024/TT-BGTVT):

• Trong khu đông dân cư: 60 km/h trên đường đôi hoặc đường một chiều từ 2 làn; 50 km/h trên đường hai chiều hoặc đường một chiều 1 làn.
• Ngoài khu đông dân cư: 90 km/h và 80 km/h tương ứng.
• Cao tốc: tối đa 120 km/h, tối thiểu 60 km/h.
• Luôn ưu tiên tốc độ ghi trên biển báo của từng đoạn đường.

Điện thoại: người lái ô tô dùng tay cầm và sử dụng điện thoại bị phạt 4–6 triệu đồng và bị trừ điểm giấy phép lái xe. Nếu cần dùng bản đồ, hãy gắn điện thoại lên giá đỡ và cài lộ trình trước khi chạy.

Dây an toàn và trẻ em:

• Người lái và mọi người ngồi ở ghế có trang bị dây an toàn đều phải thắt dây. Dây an toàn có thể giảm khoảng một nửa nguy cơ tử vong và chấn thương nặng khi xảy ra tai nạn.
• Từ 01/01/2026, trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế), và phải dùng thiết bị an toàn phù hợp. Vi phạm bị phạt 800.000–1.000.000 đồng.

Giấy tờ: CSGT kiểm tra 4 loại (Thông tư 73/2024/TT-BCA):

• Giấy phép lái xe đúng hạng.
• Chứng nhận đăng ký xe.
• Chứng nhận kiểm định (đăng kiểm).
• Giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự.
• Giấy tờ đã tích hợp trên VNeID có thể xuất trình trên ứng dụng thay cho bản giấy.

Bảo hiểm:

• Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc chỉ chi trả thiệt hại cho bên thứ ba.
• Muốn được chi trả chi phí sửa chữa, thay phụ tùng cho chính xe mình khi va chạm, ngập nước, bạn cần mua thêm bảo hiểm vật chất tự nguyện.

Ngoài ra, nếu quý khách có nhu cầu mua phụ tùng ô tô cho các dòng xe sang của Anh, Đức, Nhật như Mercedes, Bentley, BMW, Audi, Jaguar, Lexus,…. Có thể liên hệ ngay tới Phụ Tùng Đức Anh qua số 0979722210 để được nhận tư vấn và báo giá ưu đãi nhất.